Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego w Białymstoku

Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego
Centrum
Ilustracja
Dom przy ul. Dąbrowskiego 22 z przełomu XIX i XX wieku
Państwo

 Polska

Miejscowość

Białystok

Długość

ok. 190 m/ok. 390 m (wiadukt)

Poprzednie nazwy

Nowo-Szosowa, Kolejowa

Przebieg
światła 0 m plac Niepodległości im. Romana Dmowskiego (wiadukt)
80 m ul. Samuela Pisara
160 m ul. Poleska/Bohaterów Monte Cassino (wiadukt)
390 m ul. Kolejowa/Knyszyńska/Solidarności (wiadukt)
Położenie na mapie Białegostoku
Mapa konturowa Białegostoku, w centrum znajduje się punkt z opisem „Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego”
Ziemia53°08′09,0″N 23°08′34,0″E/53,135833 23,142778

Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego – reprezentacyjna ulica Białegostoku prowadząca z centrum miasta na osiedle Antoniuk. Biegnie od placu Niepodległości im. Romana Dmowskiego do złączenia z Aleją Solidarności.

Przez wiadukt przebiega droga wojewódzka nr 676.

Nazwa i historia ulicy

Na przestrzeni lat ulica zmieniała nazwę kilkukrotnie: Nowo-Szosowa (do 1919), Kolejowa (po 1919), Jana Henryka Dąbrowskiego (po 1926), Czapajewa (okupacja radziecka), Królewiecka (okupacja niemiecka), Jana Henryka Dąbrowskiego (od 1945)[1][2].

Najstarsza wzmianka o ulicy (wtedy Nowo-Szosowej) pochodzi z dokumentu (notarialnego) z 1884 roku[3].

W 1897 roku oddano do użytku pierwszy wiadukt nad torami (tzw. Żelazny Most), łączący ulice Nowo-Szosową, Knyszyńską i obecną (wtedy bez nazwy) Kolejową. Był wykorzystywany szczególnie przez tramwaje konne wożące pasażerów z dworca kolejowego do centrum miasta. Ten zgrabnie wygięty w łuk most służył mieszkańcom do I wojny światowej[4]. W nocy z 12 na 13 sierpnia 1915 roku wycofujące się wojska rosyjskie wysadziły go w powietrze przed wojskami państw centralnych[4], po I wojnie światowej został odbudowany.

W 1919 roku Białystok został przyłączony do odrodzonej Polski. Komitet miejski miasta zmienił nazwę ulicy na Kolejową, a wkrótce potem na Jana Henryka Dąbrowskiego, uczestnika Insurekcji Kościuszkowskiej i naczelnego dowódcy Legionów Polskich we Włoszech. Najstarszy dokument o tym pochodzi z 1926 roku[3].

W czasie II wojny światowej Sowieci zmienili nazwę na Czapajewa, a po napaści Niemiec na ZSRR administracja niemiecka przemieniła na Królewiecką (Königsberger).

Po II wojnie światowej powrócono do nazwy sprzed 1940 roku.

Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku przebudowano wiadukt, aby złączyć ulicę Dąbrowskiego z ulicą Jurija Gagarina (obecnie Solidarności). Dobudowano do niego dwa węzły: pierwszy z ulicami Poleską i Bohaterów Monte Cassino oraz drugi z Knyszyńską i Kolejową[potrzebny przypis].

Otoczenie

Przy ulicy Dąbrowskiego znajdują się obiekty i budynki usługowe oraz te o wartości historycznej:

  • Stacja Paliw Orlen
  • Neorenesansowa kamienica z oficynami z końca XIX wieku, ul. Dąbrowskiego 14[5][6]
  • Kamienica Pisarów, ul. Dąbrowskiego 20[7]
  • Dom z przełomu XIX i XX wieku, ul. Dąbrowskiego 22[8]
  • Kamienica Machnaczów, ul. Dąbrowskiego 26[9]

Nieistniejące:

  • Kamienica przy ul. Dąbrowskiego 12 (rozebrana w 2013 roku z powodu poszerzenia skrzyżowania na placu Niepodległości[10])

Przypisy

  1. https://www.bialystok.ap.gov.pl/arch/teksty/publikacje_2012/ulice_bialegostoku.pdf
  2. https://www.bialystok.ap.gov.pl/arch/teksty/ulice.pdf
  3. a b Białystok - Ulica Dąbrowskiego - stare zdjęcia, mapa [online], eu/Bialystok/u72104,ul_Dabrowskiego.html [dostęp 2024-04-26] .
  4. a b Wiadukt kolejowy (1897-1915) (BIAŁYSTOK) - Ciekawe Podlasie [online], ciekawepodlasie.pl [dostęp 2024-04-26] .
  5. Ulica Dąbrowskiego 14 – upadek? – Białystok według Ani [online], bialystokwedlugani.com [dostęp 2024-04-26]  (pol.).
  6. https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/b/397-bialystok/113-zabytki-kultury-materialnej/30690-kamienica-w-bialymstoku-ul-dabrowskiego-14
  7. https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/b/397-bialystok/113-zabytki-kultury-materialnej/28916-kamienica-pisarow-w-bialymstoku-ul-dabrowskiego-20
  8. Dom przy Dąbrowskiego 22 - Przewodnik - Dioblina [online], dioblina.eu [dostęp 2024-04-26]  (pol.).
  9. Kamienica Machnaczów, ul. Dąbrowskiego 26 [online], uwb.edu.pl [dostęp 2024-04-26]  (pol.).
  10. https://poranny.pl/ul-dabrowskiego-12-rozbiorka-kamienicy-zdjecia/ar/5522580
  • p
  • d
  • e
Osiedla Białegostoku
Ulice i place Białegostoku

Herb Białegostoku