Johann Joachim Winckelmann

Portret pędzla Antona von Marona, 1768
Pierwsze wydanie Geschichte der Kunst des Alterthums

Johann Joachim Winckelmann (ur. 9 grudnia 1717 w Stendal, zm. 8 czerwca 1768 w Trieście) – niemiecki historyk sztuki i archeolog.

Życiorys

Urodził się w Stendal, w 1738 rozpoczął studia teologiczne w Halle. Szybko jednak zmienił przedmiot swoich zainteresowań, oddając się studiom nad grecką sztuką i literaturą. Rozpoczął także studia medyczne na uniwersytecie w Jenie.

W 1748 został bibliotekarzem Heinricha Bünaua, dla którego zbierał materiały do pisania historii Świętego Cesarstwa. W 1754 zauroczony kulturą starożytnego Rzymu, przeszedł na katolicyzm, chociaż w rzeczywistości nie wyznawał tej religii. Umożliwiło to Winckelmannowi zostanie bibliotekarzem kardynała Passionei.

W 1755 opublikował Gedanken über die Nachahmung der griechischen Werke in Malerei und Bildhauerkunst (Myśli nad naśladownictwem dzieł greckich w malarstwie i rzeźbie). Elektor saski August III Sas docenił przełomowe znaczenie tej pracy i przyznał mu pensję 200 talarów, dzięki czemu Winckelmann mógł kontynuować swoje badania w Rzymie. W 1755 został bibliotekarzem kardynała Archinto, a w 1763 kustoszem zbiorów antycznych u kardynała Albaniego.

W 1762 wydał Anmerkungen über die Baukunst der Alten (Uwagi o architekturze u starożytnych), zawierające opis świątyń w Paestum. W 1758 i 1762 odwiedził Neapol, efektem tej wizyty było napisanie Sendschreiben von den herculanischen Entdeckungen (1762) i Nachricht von den neuesten herculanischen Entdeckungen (1764) – dzieł które udostępniły opinii europejskiej informacje o zabytkach odkrytych w Pompejach i Herculanum.

W 1764 napisał dzieło swojego życia i jeden z najważniejszych utworów w dziejach historii sztuki światowej Geschichte der Kunst des Alterthums (Dzieje sztuki starożytnej). W pracy tej dowodził, że szczytem sztuki jest osiągnięcie piękna, czego dokonać może tylko artysta, który sam sobie narzuci rygorystycznie przestrzeganą koncepcję dzieła z edle Einfalt und stille Größe (szlachetną prostotą i spokojną wielkością). Wydanie "Dziejów sztuki starożytnej" uważa się za narodziny klasycyzmu. Powstały dwa tłumaczenia na język polski: wczesna adaptacja Stanisława Kostki Potockiego pod tytułem O sztuce u dawnych, czyli Winkelman polski z 1815 roku i kompletny przekład Tadeusza Zatorskiego z 2012 roku[1].

W 1768 Winckelmann pojechał do Wiednia, gdzie został uhonorowany przez cesarzową Marię Teresę. 8 czerwca został zamordowany w Trieście przez poznanego w hotelu Francesco Arcangeliego. Motywem zbrodni była prawdopodobnie chęć zabrania złotych i srebrnych monet, które Winckelmann otrzymał od cesarzowej.

Przypisy

  1. Johann JoachimJ.J. Winckelmann Johann JoachimJ.J., Dzieje sztuki starożytnej, WojciechW. Bałus (red.), Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych "Universitas", 2012, ISBN 978-83-242-2230-8, OCLC 827705829 [dostęp 2020-07-26] .

Bibliografia

  • Wojciech Bałus, Nowy systemat wiedzy [w:] Johann Joachim Winckelmann, Dzieje sztuki starożytnej, przeł. Tadeusz Zatorski, Kraków 2012.

Linki zewnętrzne

  • Dzieła Johanna Joachima Winckelmanna w bibliotece Polona
Zobacz galerię związaną z tematem: Johann Joachim Winckelmann
Kontrola autorytatywna (osoba):
  • ISNI: 0000000122809108
  • VIAF: 64019631
  • ULAN: 500021722
  • LCCN: n50015795
  • GND: 118633600
  • NDL: 00461160
  • LIBRIS: rp357p490wfpzgz
  • BnF: 120260458
  • SUDOC: 028422058
  • SBN: RAVV029384
  • NLA: 36526625
  • NKC: jn20000720330
  • BNE: XX879953
  • NTA: 068900074
  • BIBSYS: 90131167
  • CiNii: DA01994441
  • Open Library: OL115685A
  • PLWABN: 9810659867905606
  • NUKAT: n96025275
  • J9U: 987007270060505171
  • PTBNP: 148237
  • CANTIC: a1017915x
  • LNB: 000027180
  • NSK: 000105850
  • CONOR: 49810787
  • BNC: 000156328
  • ΕΒΕ: 74329
  • KRNLK: KAC2018I6989
  • LIH: LNB:K3Z;=BE
  • WorldCat: lccn-n50015795
Encyklopedia internetowa:
  • PWN: 3996472
  • Britannica: biography/Johann-Joachim-Winckelmann
  • Treccani: johann-joachim-winckelmann
  • Universalis: johann-joachim-winckelmann
  • БРЭ: 1914862
  • NE.se: johann-joachim-winckelmann
  • SNL: Johann_Joachim_Winckelmann
  • VLE: johann-joachim-winckelmann
  • Catalana: 0072269
  • DSDE: Johann_Joachim_Winckelmann
  • identyfikator w Hrvatska enciklopedija: 66212