Wehrmachtbefehlshaber

Wehrmachtbefehlshaber
De standaard van een Wehrmachtbefehlshaber.
Land Vlag van nazi-Duitsland nazi-Duitsland
Aangetreden 1940
Einde termijn 7 mei 1945
Leider(s) Adolf Hitler
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Wehrmachtbefehlshaber (afgekort: WBF, sporadisch gespeld met Fugen-s als Wehrmachtsbefehlshaber) was een territoriale commandant in de Wehrmacht met militaire soevereine rechten in de bezette landen die tijdens de Tweede Wereldoorlog een civiel bestuur hadden.

Het door het Derde Rijk bezette gebieden, en die stonden onder een militair bestuur of een civiel bestuur. De Wehrmachtbefehlshaber was er alleen in landen die onder een Duits civiel bestuur stonden[1] actief. Of het bestuurd werd door een Reichskommissar of een Chef der Zivilverwaltung (CdZ). De Wehrmachtbefehlshaber had geen civiele bestuurstaken, die uitvoerende macht lag bij de Chef der zivilen Verwaltung. De Wehrmachtbefehlshaber vertrouwden op een netwerk van plaatselijke commandanten. Hun competenties kwamen meestal overeen met die van een Kommandierender General of bevelhebber in een militair district (Wehrkreis). Hun ondergeschiktheid was niet uniform geregeld. Sommige van hen rapporteerden rechtstreeks aan Adolf Hitler, anderen kregen hun instructies van het Oberkommando der Wehrmacht. De Wehrmachtbefehlshaber voerden het bevel over de troepen van alle onderdelen van de Wehrmacht (leger, luchtmacht, marine) in zijn bevelsgebied. En was naast de politie verantwoordelijk voor veiligheidstaken, en het gebruik van het land voor de bevoorrading van de Wehrmacht.

De Wehrmachtbefehlshaber vertegenwoordigde militaire belangen tegenover de Reichskommissar of andere civiele hoofden. Als echter civiele gebieden werden getroffen, namen zij de uitvoering van de militaire eisen op eigen verantwoordelijkheid over. De Wehrmachtbefehlshaber waren slechts in uitzonderlijke militaire gevallen bevoegd om bevelen te geven in de civiele sector.

Wehrmachtbefehlshaber in de Bezette gebieden

Balkan

Na de Balkanveldtocht, werd de opperbevelhebber van het 12e Leger als "Oberbefehlshaber der deutschen Truppen auf dem Balkan" en later als "Wehrmachtbefehlshaber Südost" aangeduid. Naast het opperbevel over alle strijd- en bezettingsmachten in Servië, had hij ook de functie van militair hoofd van de administratie met uitvoerende macht (zie Militärbefehlshaber). Als troepencommandant was hij ondergeschikt aan het OKW, als houder van de uitvoerende macht aan de opperbevelhebber van het Heer. Grond voor deze samenvoeging van taken, in een functie was het sterk bewapende verzet door in het bijzonder eenheden van de communistische verzetsbeweging ("Tito Partizanen"), en van het nationalistische verzet ("Četniks") in Joegoslavië.

Nr. Afbeelding Wehrmachtbefehlshaber Südost Aangetreden Einde termijn Duur termijn Referentie
1 Generalfeldmarschall
Wilhelm List
(1880-1971)
1/9 juni 1941 15 oktober 1941 128 dagen [2][3][4][5]
2 General der Pioniere
Walter Kuntze
(1883-1960)
29 oktober 1941 2 juli 1942 246 dagen [6][7]
3 Generaloberst
Alexander Löhr
(1885-1947)
3 juli 1942 31 december 1942 181 dagen [8][9][10]

Zie ook: Servië in de Tweede Wereldoorlog

België en Noord-Frankrijk

In juli 1944 werd Josef Grohé ingezet als Rijkscommissaris voor het Rijkscommissariaat België en Noord-Frankrijk, en werd de functie van Militärverwaltung in Belgien und Nordfrankreich omgevormd in Wehrmachtbefehlshaber Belgien-Nordfrankreich[11][12].

Nr. Afbeelding Wehrmachtbefehlshaber Belgien-Nordfrankreich Aangetreden Einde termijn Duur termijn Referentie
1 General der Infanterie
Martin Grase
(1891-1963)
15 juli 1944 13 september 1944 60 dagen [13][14][15]
2 SS-Gruppenführer
Richard Jungclaus
(1905-1945)
13 september 1944 September 1944 17 dagen [16][17][13]

Groot-Parijs

Op 1 augustus 1944 benoemde Hitler Dietrich von Choltitz tot Kommandierenden General und Wehrmachtbefehlshaber von Groß-Paris (vrije vertaling: Bevelvoerend-generaal en Wehrmachtbefehlshaber van Groot-Parijs).

Nr. Afbeelding Wehrmachtbefehlshaber von Groß-Paris Aangetreden Einde termijn Duur termijn Referentie
1 General der Infanterie
Dietrich von Choltitz
(1894-1966)
1 augustus 1944 -
7 augustus 1944[18]
25 augustus 1944 -
29 augustus 1944[19]
24 dagen [20][21]

Kanaaleilanden

Na de bezetting van de Kanaaleilanden, werd het commando omgevormd tot Wehrmachtbefehlshaber Kanalinseln.

Nr. Afbeelding Wehrmachtbefehlshaber Kanalinseln Aangetreden Einde termijn Duur termijn Referentie
1 Generalleutnant
Rudolf von Schmettow
(1891-1970)
1 oktober 1944 20 februari 1945 148 dagen [22][23]
2 Vizeadmiral
Friedrich Hüffmeier
(1898-1972)
26 februari 1945 9 mei 1945 72 dagen [24][25][26]

Denemarken

Vanaf april 1940 bestond de functie van "Befehlshabers der deutschen Truppen in Dänemark", die vanaf juli 1940 ondergeschikt gesteld was aan de Befehlshaber des Ersatzheeres. Op 14 november 1943 gaf het OKW het bevel deze functie met onmiddellijke ingang te wijzigen in "Wehrmachtbefehlshaber Dänemark". Na de Telegram-crisis en het uiteenvallen van de samenwerking tussen de Deense regering en de Duitse bezettingsmacht. En werd Erich Lüdke uit zijn functie ontheven, en werd zijn rol uitgebreid tot Wehrmachtbefehlshaber Dänemark[27]. De functie duurde tot de overgave van Duitsland[28].

Nr. Afbeelding Wehrmachtbefehlshaber Dänemark Aangetreden Einde termijn Duur termijn Referentie
1 General der Artillerie
Leonhard Kaupisch
(1878-1945)
9 april 1940 31 mei 1940 [29][30][31][32]
2 General der Infanterie
Erich Lüdke
(1882-1946)
1 juni 1940 27 september 1942 [33][34][35]
3 General der Infanterie
Hermann von Hanneken
(1890-1981)
12 oktober 1942 27 januari 1945 2 jaar, 107 dagen [36][37][38]
4 Generaloberst
Georg Lindemann
(1884-1963)
27 januari 1945 6 mei 1945 99 dagen [39][40][41]

Nederland

Met de oprichting van het Rijkscommissariaat Nederland, werd de functie van Wehrmachtbefehlshaber in den Niederlanden vastgesteld[42]. Door de order van 17 mei 1942 kreeg de Wehrmachtbefehlshaber de positie en bevoegdheden van een opperbevelhebber van het leger[43].

Nr. Afbeelding Wehrmachtbefehlshaber in den Niederlanden Aangetreden Einde termijn Duur termijn Referentie
1 General der Flieger
Friedrich Christiansen
(1879-1972)
29 mei 1940 7 april 1945 4 jaar, 313 dagen [44]

Noorwegen

Op 25 oktober 1940 voegde de Generalfeldmarschall Wilhelm Keitel een supplement aan de Führererlass van 24 april 1940 toe, waarin de uitoefening van overheidsbevoegdheden in Noorwegen werd beschreven. De commandant van het 21e Legerkorps moest onmiddellijk de aanduiding Wehrmachtbefehlshaber Norwegen gebruiken.

Ter voorbereiding op de veldtocht tegen de Sovjetunie, en het daaropvolgende bevel over het Finse strijdtoneel werd een deel-staf gevormd (Befehlsstelle Finnland), uit het AOK Norwegen opgericht. Op 14 januari 1942 nam het Armee Lappland het commando over de strijdkrachten van het AOK Norwegen over. Op 22 juni 1942 werd AOK Lappland omgevormd in het 20e Bergleger.

Toen de Duitse troepen op het Scandinavisch Schiereiland zich moesten terugtrekken, werd de commando structuur gereorganiseerd. Op 18 december 1944 werd het AOK Norwegen ontbonden, en de bevoegdheden van de Wehrmachtbefehlshaber werden doorgegeven aan de commandant van het 20e Bergleger[45].

Nr. Afbeelding Wehrmachtbefehlshaber Norwegen Aangetreden Einde termijn Duur termijn Referentie
1 Generaloberst
Nikolaus von Falkenhorst
(1885-1968)
25 juli 1940 18 december 1944 4 jaar, 146 dagen [46][47][48][49]
2 Generaloberst
Lothar Rendulic
(1887-1971)
18 december 1944 8 januari 1945 21 dagen [50][51][52][53]
3 General der Gebirgstruppe
Franz Böhme
(1885-1947)
8 januari 1945 7 mei 1945 119 dagen [54][55][56][57]

Ostland

In het Rijkscommissariaat Ostland werd het militaire commando gecontroleerd door de Wehrmachtsbefehlshaber Ostland. De Wehrmachtsbefehlshaber was verantwoordelijk voor de veiligheid binnen de bezette gebieden (inclusief partizanencontrole), het beveiligen van verkeersverbindingen en het vastleggen van de oogst. Op 25 juli 1941 werd het opgericht, en op 10 augustus 1944 verhuisd naar Kolberg als onderdeel van de terugtrekking. Op 30 september 1944 werd het ontbonden[58].

Nr. Afbeelding Wehrmachtbefehlshaber Ostland Aangetreden Einde termijn Duur termijn Referentie
1 Generalleutnant
Walter Braemer
(1883-1955)
24 juni 1941 18 april 1944 2 jaar, 299 dagen [59][60][61]
2 General der Panzertruppe
Werner Kempf
(1886-1964)
1 mei 1944 10 augustus 1944 101 dagen [62][63]

Wit-Rusland

Op 18 april 1944 werd de staf van de Wehrmachtsbefehlshaber Weißruthenien opgericht uit de staf van de bevelhebber van het in de achterhoede gelegen legergebied en de staf van de commandanten van de Legergroep Achtergebied. Vanaf 15 oktober 1943 was die staf ondergeschikt gesteld aan de Wehrmachtsbefehlshaber Weißruthenien als Bevelvoerend-generaal van de Beveiligingstroepen en Commandanten in Wit-Rusland[58]. In juli 1944 werden delen van de staf gebruikt voor de oprichting van het Rothkirch Generalkommando, dat op 13 november 1944 werd heringedeeld als Generalkommando LIII. Armeekorps (53e Legerkorps)[58].

Nr. Afbeelding Wehrmachtbefehlshaber Weißruthenien Aangetreden Einde termijn Duur termijn Referentie
1 General der Kavallerie
Edwin von Rothkirch und Trach
(1888-1980)
18 april 1944 27 oktober 1944 192 dagen [64][65]

Oekraïne

Op 1 september 1941 werd de militaire leiding in Rijkscommissariaat Oekraïne opgericht, en aan de Wehrmachtbefehlshaber Ukraine gegeven[58][66].

Nr. Afbeelding Wehrmachtbefehlshaber Ukraine Aangetreden Einde termijn Duur termijn Referentie
1 Generalleutnant
Waldemar Henrici
(1878-1950)
1 september 1941 oktober 1942 1 jaar, 3 maanden [67]
2 General der Flieger
Karl Kitzinger
(1886-1962)
1 juli 1941[68] -
Oktober 1942
21 juli 1944 1 jaar, 9 maanden [69][1][67][70]

Sardinië en Corsica

In september 1943 werd de Wehrmachtbefehlshaber Sardinien und Korsika WB Korsika opgericht. In de directe opvolging van Wehrmachtbefehlshaber auf Sardinien und Korsika toen deze voor het laatste keer officieel gewijzigd werd. In de zomer van 1943 werden de gecombineerde staf voor Sardinië en Corsica door de eerder bestaande staven van Kommandant der Deutschen Wehrmacht auf Korsika en Kommandant der Deutschen Wehrmacht auf Sardinien samen te voegen. Met de evacuatie van Sardinië al in september en de evacuatie van Corsica op 3 oktober 1943 (geheel afgerond op 5 oktober) werd de staf opgeheven.

Nr. Afbeelding Wehrmachtbefehlshaber Sardinien und Korsika Aangetreden Einde termijn Duur termijn Referentie
1 Generalleutnant
Fridolin von Senger und Etterlin
(1891-1963)
8 september 1943 5 oktober 1943 27 dagen [71][72][73]

Wehrkreisbefehlshaber

Wehrkreisbefehlshaber (vrije vertaling: Militaire districtscommandanten) bestonden alleen in gebieden die formeel of feitelijk waren geannexeerd. In deze landen werden hun eigen Wehrkreise (militaire districten) gevormd, zoals in Oostenrijk (de rijksgouwen Donau en Alpine), Danzig-West-Pruisen, het Protectoraat Bohemen en Moravië of in Wartheland, of het werd land gehecht aan een naburig militair district zoals Luxemburg. Ze waren ondergeschikt aan de OKH/Befehlshaber des Ersatzheeres.

Zie ook

Bronnen, noten en/of referenties
  • Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Wehrmachtbefehlshaber op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
  • Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Wehrmachtbefehlshaber op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
  • (fr) Tixier, Thierry (2019). Allgemeine SS - Polizei - Waffen SS Volume 3, SS GRUF JUNGCLAUS (Geen paginavermelding). ISBN 978-1-326-84038-9. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  • (en) Kursietis, Andris J. (1999). The Wehrmacht at War 1939-1945; The Units and Commanders of the Ground Forces during World War II. Uitgeverij Aspekt, 276, 303, 317, 330. ISBN 90-75323-38-7. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  • (de) Heuer, Dr. Gerd F. (2002). Die Generalobersten der Heeres; Inhaber höchster deutscher Kommandostellen 1933-1945. Pabel-Moewig Verlag Kg, Duitsland, 52, 144. ISBN 978-3811814080. Geraadpleegd op 8 januari 2023.

  1. a b (de) Google Boeken: Nazi Empire-Building and the Holocaust in Ukrain. p.96. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  2. (en) Axis Biographical Research: DAS HEER, Generalfeldmarschall, Generalfeldmarschall Wilhelm List. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  3. (de) Lexikon-der-Wehrmacht: Personenregister:, Heer, List, Wilhelm Siegmund Walther. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  4. Kursietis 1999, p.276.
  5. (en) Google Boeken: Myths, Amnesia and Reality in Military Conflicts, 1935-1945. p.204. Geraadpleegd op 8 januari 2023.
  6. (en) Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERAL, K - L, General der Pioniere Walter Kuntze. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  7. Kursietis 1999, p.336.
  8. (de) Bundesarchiv: BArch Bild 146-1969-041-30. Geraadpleegd op 8 januari 2023.
  9. (en) Axis Biographical Research: LUFTWAFFE, GENERALOBERST, Generaloberst Alexander Löhr. Geraadpleegd op 8 januari 2023.
  10. (en) The Luftwaffe, 1933-45: Luftwaffe Officer Career, Section L - R, LÖHR, Alexander. Geraadpleegd op 8 januari 2023.
  11. (de) Google Boeken: "Führer-Erlasse" 1939-1945. p.431. Geraadpleegd op 8 januari 2023.
  12. (de) Bundesarchiv: BArch RW 36, Militärbefehlshaber Belgien-Nordfrankreich. Geraadpleegd op 8 januari 2023.[dode link]
  13. a b BELGIUM WWII: Duits burgerlijk bestuur (Zivilverwaltung). Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  14. (de) Lexikon der Wehrmacht: Wehrmachtsbefehlshaber Belgien-Nordfrankreich. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  15. Kursietis 1999, p.317.
  16. (en) Axis Biographical Research : SS & GERMAN POLICE, SS-GRUPPENFÜHRER, H - N, JUNGCLAUS, Richard. Gezien op 7 januari 2023.
  17. Tixier 2019, p.SS GRUF JUNGCLAUS.
  18. (de) Historic.de: General der Infanterie Dietrich Hugo Hermann von Choltitz. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  19. (en) Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERAL, General der Infanterie Dietrich von Choltitz. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  20. TRACESOFWAR: Choltitz, von, Dietrich Hugo Hermann. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  21. Kursietis 1999, p.303.
  22. (de) Lexikon der Wehrmacht: Graf von Schmettow, Rudolf. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  23. (en) Axis History Forum: GL Rudolf Graf von Schmettow (1891-1970). Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  24. (en) Specialcamp11.co.uk: Vizeadmiral Friedrich Hüffmeier. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  25. (en) Axis Biographical Research: KRIEGSMARINE, VIZEADMIRAL, Vizeadmiral Friedrich Hüffmeier. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  26. (de) Deutsches-marinearchiv.de: Vizeadmiral Friedrich Hüffmeier. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  27. (de) KOLLABORATION ELLER TILPASNING?. p.158. Geraadpleegd op 11 januari 2023.
  28. (de) Bundesarchiv: RW 38, Wehrmachtbefehlshaber in Dänemark. Geraadpleegd op 11 januari 2023.[dode link]
  29. (en) Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERAL, General der Artillerie Leonhard Kaupisch. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  30. (en) Axis History Forum: Gen. der Flieger Kaupisch. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  31. (de) Lexikon der Wehrmacht: Kaupisch, Leonhard. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  32. Kursietis 1999, p.329.
  33. (de) Lexikon der Wehrmacht: Lüdke, Erich. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  34. (en) Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERAL, General der Infanterie Erich Lüdke. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  35. Kursietis 1999, p.341.
  36. (de) Lexikon der Wehrmacht: von Hanneken, Hermann Konstantin Albert Julius. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  37. (en) Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERAL, General der Infanterie Hermann von Hanneken. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  38. Kursietis 1999, p.320.
  39. (en) Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERALOBERST, Generaloberst (I - Z), Generaloberst Georg Lindemann. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  40. Heuer 2002, p.144.
  41. Kursietis 1999, p.286.
  42. (en) Google Boeken: Visions of Empire in the Nazi-Occupied Netherlands. p.21. Geraadpleegd op 8 januari 2023.
  43. (de) Bundesarchiv: BArch RW 37, Wehrmachtbefehlshaber in den Niederlanden. Geraadpleegd op 8 januari 2023.[dode link]
  44. (en) Axis Biographical Research: LUFTWAFFE, GENERAL, General der Flieger Friedrich Christiansen. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  45. (de) Bundesarchiv: BArch RW 39, Wehrmachtbefehlshaber in Norwegen. Geraadpleegd op 8 januari 2023.[dode link]
  46. (en) Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERALOBERST, Generaloberst Nikolaus von Falkenhorst. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  47. TRACESOFWAR: Falkenhorst, von, Nikolaus. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  48. Heuer 2002, p.52.
  49. Kursietis 1999, p.281.
  50. (en) TRACESOFWAR: Rendulic, Lothar. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  51. (de) Lexikon der Wehrmacht: Rendulic, Dr. Lothar Franz Maria. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  52. (en) Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERALOBERST, Generaloberst Dr. jur. Lothar Rendulic. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  53. Kursietis 1999, p.288.
  54. (en) Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERAL, General der Gebirgstruppe Franz Boehme. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  55. (de) Lexikon der Wehrmacht: Böhme, Franz Friedrich. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  56. (en) Specialcamp11.co.uk: General der Gebirgstruppe Franz Friedrich Böhme. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  57. Kursietis 1999, p.297.
  58. a b c d (de) Bundesarchiv: BArch RW 41/74, Territoriale Befehlshaber in der Sowjetunion. Geraadpleegd op 8 januari 2023.[dode link]
  59. (de) Lexikon der Wehrmacht: Braemer, Walter. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  60. (en) Axis Biographical Research: DAS HEER, GENERAL, General der Kavallerie Walter Braemer. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  61. (en) Specialcamp11.co.uk: General der Kavallerie z.V./SS-Gruppenführer Walter Braemer. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  62. (de) Lexikon der Wehrmacht: Kempf, Werner. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  63. Kursietis 1999, p.330.
  64. (de) Lexikon der Wehrmacht: Graf von Rothkirch und Trach, Ernst Georg Edwin. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  65. (en) Axis History Forum: General der Kavallerie Edwin Graf von Rothkirch und Trach (1888-1980). Geraadpleegd op 9 januari 2023.
  66. (en) Google Boeken: The Shoah in Ukraine: History, Testimony, Memorialization. p.224-225. Geraadpleegd op 8 januari 2023.
  67. a b (de) Rechtbank van Hannover, 1968. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  68. (en) Axis Biographical Research: LUFTWAFFE, GENERAL, General der Flieger Karl Kitzinger4. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  69. (de) leobw: Kitzinger, Karl. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  70. (en) The Luftwaffe, 1933-45: Luftwaffe Officer Career, Section G - K, KITZINGER, Karl. Geraadpleegd op 8 januari 2023.
  71. (de) leobw: Senger und Etterlin, Fridolin Freiherr von Rudolf Theodor. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  72. (de) Lexikon-der-Wehrmacht: Ritter und Edler von Senger und Etterlin, Fridolin Rudolf Theodor. Geraadpleegd op 7 januari 2023.
  73. (en) Specialcamp11.co.uk: General der Panzertruppe Fridolin von Senger und Etterlin. Geraadpleegd op 7 januari 2023.